https://thuviensach.vn

Table of Contents
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Chương 13
Chương 14
Chương 15
Chương 16
Chương 17
Chương 18
Chương 19
Chương 20
Chương 21
Chương 22
Chương 23
Chương 24
Chương 25
Chương 26
Chương 27
Chương 28
Chương 29

https://thuviensach.vn

Chương 30
Chương 31
Chương 32
Chương 33
Chương 34
Chương 35
Chương 36
Chương 37
Chương 38
Chương 39
Chương 40
Chương 41
Chương 42
Chương 43
Chương 44
Chương 45
Chương 46
Chương 47
Chương 48
Chương 49
Chương 50
Chương 51

https://thuviensach.vn

DÒNG SÔNG TUỔI DẠI
George Eliot
www.dtv-ebook.com
Chương 1
BĂNG NGANG MỘT CÁNH ĐỒNG RỘNG LỚN, DÒNG sông
Floss trườn mình giữa hai bờ cây cối xanh um, cuồn cuộn mang cả triều lưu
xinh xắn, tâm sự cùng biển cả.
B
Trên mặt nước hùng vĩ đó, những chiếc tàu đen đúa - chở đầy gỗ bạch
còn thơm phức, hạt dầu và than đá chiếu ngời - nối đuôi nhau xuôi về St.
Ogg's, một thành phố lớn cổ kính với những mái nhà ngói đỏ có gắn kiếng
ở đầu hồi, nhô lên khoảng giữa đồi cây thấp với bến sông, khiến dòng nước
biến thành màu đỏ nhẹ nhàng dưới ánh mặt trời tươi dịu của tháng hai. Hai
bên thành phố trải dài những mục trường phồn thịnh cùng những cánh đồng
nâu thẳm, sẵn sàng tiếp nhận hạt mầm cho mùa kế tiếp chắc chắn sẽ tươi
xanh, hoặc đang phe phẩy của mùa bắp sắp tới vào tháng tám. Rải rác đây
kia là những đụn rơm vàng ối còn lại của năm qua, người ta có cảm tưởng
dường như những con tàu trên sông muốn vươn cột buồm nâu của chúng
tới tận những cành cây nhô hẳn ra ngoài xa.
Ngay sát những thành phố lâu đời đó, con sông nhánh Ripple ồ ạt đổ
vào dòng Floss. Dòng sông nho nhỏ ấy mới đẹp làm sao với những đợt
sóng gợn lăn tăn. Đối với tôi, nó là một người bạn đồng hành sống động
trong khi tôi lang thang thả dọc theo bờ, lắng nghe tiếng nước thì thầm êm
dịu. Tôi nhớ mãi hình ảnh những cây liễu ven sông, tôi nhớ mãi cây cầu đá.
Và đây là nhà máy xay Dorlcote. Lần nào cũng thế, cứ mỗi lúc qua
cầu là tôi lại dừng chân đôi ba phút để ngắm nhìn ngôi nhà máy đó, mặc

https://thuviensach.vn

dầu mây báo hiệu sắp mưa và trời đã về chiều. Ngay cả thời kỳ cây cối đều
trụi là của tháng Hai sắp đi qua, nhà máy xay Dorlcote cũng vẫn còn giữ
được cái dáng vẻ ưa nhìn. Có lẽ cái không khí rét và ẩm ướt trong mưa đã
tăng thêm phần duyên dáng cho ngôi nhà trú ngụ, cũng già cỗi không thua
gì các cây du, cây dẻ đang làm thành bức chắn ở một phía nhà để che luồng
gió bấc. Thủy triều đã dâng cao tại nơi trồng liễu và tràn lên tới tận bờ
khoảnh đất rào ở trước nhà.
Nhìn mặt sông căng phồng, nhìn đám cỏ mượt non cùng bụi phấn
xanh trong bám vào các thân cây bên dưới những nhánh, cành nâu sậm trơ
trụi lá, tôi thấy yêu sự ẩm ướt của tiết trời, tôi thèm được biến thành những
con ngỗng trắng đang dìm đầu vào nước giữa những hàng cây liễu, chẳng
mãy may chú ý tới cái cảnh sắc khô ráo hơn đôi chút ở bên trên.
Giòng sông chảy siết và tiếng động ầm ầm của nhà máy xay lấn át tất
cả mọi âm thanh dường như tăng thêm sự an hòa của cảnh vật. Những tiếng
động ầm ỉ và dầu điều đó tạo thành một bức tường âm thanh dày kín, khiến
có cảm tưởng như mình đã được hoàn toàn cô lập với thế giới bên ngoài.
Rồi tiếng ầm vang như sấm dậy của cổ xe khổng lồ chở đầy hạt về nhà.
Người lái xe ngay thật đó chẳng nghĩ gì khác hơn là bữa ăn đang chờ đợi
ông ta ở bếp lò, nhưng ông ta vẫn chưa thể nào bàn được ngay vì còn phải
lo cho cặp ngựa ăn – hai con vật khỏe mạnh và thuần tính – đang nhìn chủ
với ánh mắt trách phiền là tại sao đã quất roi vào lưng chúng lúc đi đường,
làm như chúng là loại vật hay ươn ngạnh! Cứ nhìn lúc chúng vươn vai, cố
gắng vượt lên dốc cầu thì đủ biết chúng cũng nôn nóng được về mau chẳng
thua gì chủ. Hãy nhìn vào những đôi chân to lớn, dầy lông của chúng cứ
như muốn vồ lấy từng khoảng đất dài; hãy nhìn sức chịu đựng nhẫn nại nơi
cổ chúng, những bắp thịt đùi vồng lên cũng đủ biết chúng đã nổ lực đến
dường nào. Tôi vẫn thích nghe chúng hí bên máng bắp chẳng mấy gì nhiều,
tôi thích nhìn vồng cổ mượt mồ hôi của chúng khi được tháo gỡ yên cương,
tôi cũng thích thú vô cùng khi chúng được tự do chúi mũi vào vũng nước

https://thuviensach.vn

bùn để uống. Bây giờ, chúng đang lao xuống dốc cầu và vồng mui căng
tròn của cổ xe mất hút sau một khúc quanh đầy cây cối.
Tôi lại hướng mặt về nhà máy xay, ngắm nhìn bánh xe quay tròn
không ngừng nghỉ và hất tung ra từng cụm kim cương nước. Cô bé cũng
đang nhìn vào đó. Từ lúc tôi dừng lại trên cầu, cô gái nhỏ vẫn đứng yên
một chỗ cạnh bờ sông trong khi con chó xù lông trắng, tai nâu, nhảy dựng
từng hồi, vừa nhìn vào guồng nước vừa sũa oang oang. Có lẽ nó đang ghen
tị với cái bánh xe vô tình kia bởi vì người bạn đội mũ sụp của nó cứ mê mãi
nhìn vào đó mà quên phứt nó đi. Đã tới giờ người bạn nó phải về nhà, tôi
nghĩ thế, bởi vì có một ánh lửa ấm đang chờ, ánh lửa đang chiếu ra giữa
nền trời càng lúc càng xám mịt. Cả tôi nữa, cũng đã tới lúc phải nhấc đôi
tay mình ra khỏi thành cầu giá lạnh...
Tay tôi đã bị tê cóng thật sự rồi! Tôi phải tựa cả hai vào thành ghế
đang ngồi quá lâu để hồi tưởng lại lúc đứng trên cầu, đối diện với nhà máy
xay Dorlcote vào một chiều tháng hai nhiều năm trước. Trước khi ngủ thiếp
đi, tôi xin mạn phép kể lại quý vị nghe những gì đã được bàn tới giữa ông
và bà Tulliver, trong khi họ đang ngồi bên cạnh lò sưởi đỏ ngời ở cánh trái
phòng khách, ngay vào chính buổi chiều mà tôi vừa tưởng nhớ lại.

https://thuviensach.vn

DÒNG SÔNG TUỔI DẠI
George Eliot
www.dtv-ebook.com
Chương 2
ÔNG TULLIVER NÓI:
- Bà có biết tôi muốn gì không? Tôi muốn cho thằng Tom học hành
thật nên người, học làm sao cho nó đủ sức nuôi sống lấy. Đó là điều mà tôi
đã nghĩ tới trong khi báo cho nó biết là không còn học ở cái trường ký túc
xá ở Ladyday nữa. Tôi thấy nó cần phải theo học ở một trường nào cho ra
hồn ngay giữa mùa Hè này.
Hai năm học ở ký túc xá cũng đã đủ cho nó trở thành một nông gia
không thua sút ai, bởi vì nó đã hiểu được chữ nghĩa khá nhiều hơn tôi. Thật
ra, tôi có học được cái gì đâu, một vài chữ đọc cũng không thông. Tại vậy
mà tôi muốn thằng Tom phải trở thành một nhà thông thái cũng giống như
mấy người mà tôi đã biết, họ nói chuyện hết sức hay và viết mau như gió.
Có được vậy, nó mới giúp tôi trong mấy vụ kiện cáo, điều đình gì đó. Tôi
không muốn thằng con tôi làm luật sư... cái nghề đó bỉ ổi lắm... nó phải là
một cái gì như ông kỹ sư, hoặc là thanh tra hay giám định viên, hồ giá viên
gì cũng được, thí dụ như ông Riley; nếu không thì nó phải là một nhà buôn
giỏi, chỉ có thâu lợi vào chớ không mất tiền ra.
Hết thảy mấy người tôi mới nói đều không ngán gì luật pháp, chắc vậy
mà. Bà có thấy ông Riley không, ông nhìn... thẳng vào mặt ông thầy kiện
Wakem chẳng khác gì hai con mèo nhìn nhau, không sợ một chút nào hết.
Ông chủ nhà máy xay Dorlcote đã nói như thế cùng vợ, một người đàn
bà tóc hoe vàng, dáng điệu nhu mì, hòa nhã. Lúc đó, bà Tulliver đang đội
chiếc nón kiểu cánh quạt (tôi không nhớ rõ là kiểu nón này xuất hiện từ lúc

https://thuviensach.vn

nào, có lẽ chỉ mới gần đây thôi. Trong thời kỳ này, bà Tulliver trạc tuổi bốn
mươi, và cả gia đình vẫn hãy còn mới lạ đối với thành phố St. Ogg's).
- Ông Tulliver, ông luôn luôn biết nhiều hơn tôi; tôi chẳng có ý kiến gì
hết. Nhưng chẳng biết là tôi có nên làm thịt một cặp gà mái rồi mời các dì
dượng tới chơi vào tuần tới hay không. Nhân dịp đó, ông có thể hỏi chị
Glegg và Pullet để coi họ thấy ra sao. Trong chuồng, ít ra cũng có một cặp
gà tới lúc làm thịt rồi.
Ông Tulliver bực tức:
- Bà muốn giết bao nhiêu gà thì cứ việc, Bessy; nhưng nhứt định là tôi
không thèm hỏi dì dượng nào cả về chuyện gì dính líu tới con trai tôi.
Bà Tulliver lắc đầu chán nản:
- Coi kìa! Sao lại nói vậy, ông cứ nói cái giọng khinh bỉ đó với gia
đình bên tôi, để rồi chị Glegg cứ đổ thừa tại tôi, mà tôi thì có lỗi gì đâu. Có
bao giờ tôi nói là con gái của tôi phải khổ sở vì mấy dì dượng của nó đâu.
Mà thôi, nếu thằng Tom phải tới học ở trường mới, tôi mong mỏi là được
học ở một chỗ nào để tôi còn lo giặt áo, giặt quần và may vá cho nó, chớ
nếu không thì đồ đạc của nó sẽ bị dơ bẩn chịu không nổi. Với lại, mỗi lần
có ai đi về, tôi còn có thể gởi cho nó bánh trái thịt heo hầm cho nó ăn, dầu
là người ta có cho nó ăn uống đầy đủ hay không cũng vậy. Con cái của tôi
là luôn luôn phải no đủ chớ.
- Không sao, không sao đâu! Mình có gởi nó đi xa lắm đâu, mình đâu
muốn vậy. Nhưng bà đừng có thọc gậy vào bánh xe với cái chuyện giặt
quần, giặt áo đó để tôi phải cho nó học ở một trường gần. Bessy, tôi thấy bà
cứ hay mắc cái tật đó, hễ gặp một cây gậy ở giữa đường là y như rằng bà
không chịu bỏ đi luôn. Tại vậy mà bà không để tôi mướn một người đánh
xe giỏi bởi vì y có mụt ruồi trên mặt.
Bà Tulliver chỉ dám biểu lộ sự ngạc nhiên vừa phải:
https://thuviensach.vn

- Chúa ơi, tôi có phản đối một người nào vì có mụt ruồi trên mặt đâu.
Tôi còn thích nữa là khác bởi vì anh tôi cũng có một mụt ruồi ở chân mày
mà. Tôi còn nhớ là ông định mướn người đánh xe nào có mụt ruồi đâu.
John Gibbs đâu có mụt ruồi nào trên mặt, cũng như ông vậy; tôi đã làm mọi
cách để ông mướn y và ông cũng đã mướn rồi; nếu y không chết trong trận
cháy đó thì chắc bây giờ y cũng đang đánh xe cho mình vậy. Làm sao tôi
biết được là sau khi chết rồi, y có mọc mụt ruồi nào không, ông Tulliver?
- Không, không phải vậy, Bessy. Tôi không phải muốn nói đúng y như
vậy, tôi muốn làm thí dụ để nói khác, mà thôi... suy nghĩ nhức đầu lắm. À,
cái điều mà tôi bắt buộc phải suy nghĩ muốn bể óc là phải cho thằng Tom
học ở đâu cho xứng đáng, nhứt định không phải mấy cái trường chẳng ra gì
đó. Rối trí quá.
Thỉnh thoảng ông Tulliver ngừng đôi ba phút rồi thọc sâu cả hai tay
vào túi quần đùi, dường như cố tìm trong đó một ý kiến gì sáng sủa hơn. Và
rõ ràng là ông đã không thất vọng với cử chỉ này, bây giờ mặt ông đã sáng
rỡ lên:
- Rồi, được rồi. Tôi sẽ hỏi ông Riley chuyện đó; ngày mai ổng tới để
phân xử vụ cái đập nước.
- Được rồi, ông Tulliver. Tôi đã cho lấy mấy tấm vải trải trên cái
giường tốt nhứt ra và Kezia đã đem hong gần lửa. Không phải là quí giá gì
nhiều nhưng mấy tấm vải trải giường cũng quá tốt cho bất cứ người nào
được nằm lên. Đó là loại Hòa Lan chớ có phải tầm thường đâu. Nếu mai
kia mà ông có chết thì chúng nó đã sẵn sàng, đẹp lắm, lại có ướp mùi oải
hương, nhứt định là chỉ có tôi chớ không ai được trải chúng ra. Tôi cất kỹ
lắm, ở bên trái tủ gỗ sồi.
Vừa nói xong, bà Tulliver rút ra một chùm chìa khóa và mân mê chiếc
chìa mà bà đã dùng để khóa học tủ đựng mấy tấm vải trải giường kia, với
một nụ cười sảng khoái trong khi nhìn ánh lửa trong lò sưởi. Nếu là người

https://thuviensach.vn

mê tín dị đoan, chắc chắn ông Tulliver sẽ coi cái cử chỉ vừa rồi của vợ như
là một dấu hiệu xui bảo ông sớm nằm vào mấy tấm vải Hòa Lan kia mà bà
cho là quí giá vô song. Nhưng ông không phải là hạng người này, ông chỉ
bận tân đến việc nghi ngờ quyền hạn của ông đối với vấn đề thủy lực thôi.
Hơn nữa, ông luôn luôn giữ cái thói quen của một người chồng chẳng bao
giờ cần chú ý tới từng câu, từng lời của vợ; ngoài ra, sau khi đã nhắc tới tên
Riley, ông không còn nghĩ tới chuyện nào khác hơn được nữa.
Sau một lúc im lặng, ông tiếp tục nói lên những ý nghĩ từ nãy giờ bám
sát trong đầu:
- Bessy, lần này là tôi đi đúng chỗ rồi. Riley mới đúng là người biết
phải cho học ở đâu, chính ổng cũng đã từng đi học từ nhỏ cho tới lớn, đủ
các chỗ... giám định giá hàng, giống giống như vậy. Đêm mai, sau khi xong
chuyện làm ăn, mình sẽ nói vụ thằng Tom coi ông ta tính sao. Tôi muốn
Tom cũng sẽ giỏi như ông Riley, biết ăn nói đàng hoàng, biết viết lách,
không sợ gì pháp luật hà hiếp, lại sành sỏi công việc buôn bán nữa.
Dường như bà Tulliver lại muốn «thọc gậy bánh xe»:
- Ăn nói như nước chảy, biết hết mọi thứ, đi còng lưng lại và tóc hớt
ngắn lên... thiệt tình con trai của tôi mà có như vậy, tôi cũng chẳng buồn gì
mấy. Nhưng có cái chuyện là mấy người ăn nói giỏi ở thành thị lớn, phần
đông đều mặc ngực áo giả. Học mặc hoài cho tới khi mấy miếng vải ổ ong
đó nát bấy ra mới chịu đem đi giấu. Ông Riley chắc cũng vậy thôi. Với lại,
nếu thằng Tom cũng phải đi tới tận Mudport để học như ông Riley, thì chỗ
ở của nó chỉ là cái nhà bếp lớn không bằng một nắm tay, ăn sáng không có
trứng tươi, rồi ngủ thì ở tuốt trên lầu ba – lầu tư – tôi biết mà – tới chừng có
cháy nhà là chết thiêu luôn, xuống làm sao kịp.
- Không đâu, làm gì tới Mudport. Tôi muốn nó đặt văn phòng ở Saint
Ogg's này và ở với gia đình.

https://thuviensach.vn

Sau vài giây suy nghĩ, ông Tulliver tiếp:
- Cái điều mà tôi sợ nhất là đầu óc của nó không minh mẫn như người
ta chậm hiểu quá! Chắc là tại nó giống bên bà, Bessy.
Bà Tulliver nhìn nhận, nhưng chỉ với câu sau cùng:
- Chắc là đúng vậy. Nó ưa rắc muối vào đồ ăn thật nhiều. Anh tôi cũng
ưa ăn mặn và cha tôi cũng vậy.
- Tội nghiệp! Con trai lại giống mẹ còn con gái thì không. Thiệt là rắc
rối, khó biết được chuyện gì sẽ tới. Con nhỏ thì giống tôi, nó lanh bằng hai
thằng Tom. Đối với đàn bà thì như vậy là quá lanh.
Ông Tulliver ngừng nói, ngoẹo đầu sang bên này rồi bên kia:
- Còn nhỏ thì lanh cỡ đó chưa có gì đáng hại, nhưng bà biết chớ, một
người đàn bà quá lanh lợi cũng như là một con trừu đuôi dài, không bán
được nhiều tiền hơn.
- Còn nhỏ mà lanh lắm cũng có hại chớ, ông Tulliver, bởi vì lần lần nó
thành hung ác. Không có cách nào giữ nó sạch được tới hai tiếng đồng hồ.
Ông có nhắc tôi mới nhớ...
Bà Tulliver đứng dậy, đi tới cửa sổ:
- Chẳng biết giờ này nó ở đâu, gần tới bữa dùng trà rồi. Chắc là, phải
rồi... nó lại đi lên đi xuống ở bờ sông như một con vật hoang, có ngày rồi sẽ
té xuống nước...
Bà Tulliver vỗ mạnh vào cửa sổ một cái rồi lắc đầu – một thói quen
mà bà thường lập lại nhiều lần trước khi về ghế.
Vừa ngồi xuống, bà nói ngay:

https://thuviensach.vn

- Theo tôi thì con nhỏ chẳng lanh lợi chút nào, còn hơi đần là khác.
Lần nào sai lên gác lấy đồ, nó cũng quên mất không biết lấy gì rồi cứ ngồi
luôn trên sàn phơi nắng, vừa phá tóc vừa ca hát như một con điên để tôi chờ
hụt hơi ở dưới. Tạ ơn Chúa, cái tánh đó không giống chút nào với gia đình
bên tôi. Còn cái nước da ngâm của nó, sao mà giống như mấy đứa giữ lừa.
Tôi không dám nói động tới thánh thần chớ thiệt tình trông nó cứ như là
một con hề.
- Nè, bà đừng nói vậy. Con gái mà mắt đen và ngó thẳng như nó ai
cũng ưa nhìn. Nó có thua gi đám con gái bằng tuổi nó đâu, lại còn biết đọc
chữ như mấy ông thầy tu nữa.
- Nhưng tóc nó không chịu quăn, dầu tôi có làm cách gì cũng vậy. Mỗi
lần bắt nó uốn tóc bằng cây sắt hơ nóng là nó nhảy loi nhoi.
Ông Tulliver xẵng giọng:
- Thì cắt đi, cắt ngắn đi.
- Sao nói vậy, ông Tulliver? Nó cũng lớn rồi, chín tuổi còn gì nữa,
người lớn hơn tuổi, ai lại đi cắt tóc. Nghĩ tới con em họ Lucy của nó coi tóc
người ta cuộn tròn một hàng dài quanh đầu, không một sợi nào rối hết. Cứ
nghĩ tới dì Deanne có được một đứa con gái như vậy mà thèm. Con Lucy
vậy mà giống tôi hơn là con gái của tôi. Maggie, Maggie...
Bà Tulliver bỗng kêu lên với giọng bứt rứt ngay khi đứa con gái mà bà
cho là đã đầu thai lầm, bước vào:
- Má dặn là không được tới gần bờ sông, sao không nghe? Có ngày rồi
té xuống, chết trôi rồi mới biết là tại không nghe lời.
Cô bé vừa lột mũ ra thì quả y như lời phiền trách của bà mẹ về mớ tóc
rối tung của nó. Điều đáng nói là vừa được mẹ uốn tóc cho thì khoảng một
giờ sau, tóc của cô bé lại cứ thẳng tuột ra, đã vậy, nó lại còn có thói quen

https://thuviensach.vn

hất tóc ra phía sau để khỏi che phủ đôi mắt nâu đen luôn luôn ngời chiếu,
khiến nó trông không khác mấy con ngựa con giống Shetland.
Bà mẹ lại nhăn nhó:
- Chúa ơi, Maggie, làm gì mà ném mũ ở đây. Đem lên gác mau, chải
tóc ngay ngắn lại, thay quần áo và giầy vớ ra... con gái mà như vậy không
biết xấu sao? Rồi lo may vá đi, cho giống với con nhà tử tế.
Maggie ngang bướng:
- Không, con không chịu may vá đâu.
- Sao? Bộ không muốn kết nhiễu làm khăn cho dì Glegg hả?
Maggie hất bờm tóc lên:
- Làm gì như là khùng, con không chịu. Ai lại đi xé vụn ra rồi kết
miếng này vào miếng khác. Con cũng không muốn làm gì cho dì Glegg
đâu, con không thích dì.
Nói xong, cô bé quày quã ra khỏi phòng, vừa đi vừa nắm dây kéo lê
chiếc mũ theo trong khi ông Tulliver thấy đời thích thú.
Bà vợ trách móc:
- Vậy mà còn cười được sao, ông Tulliver? Ông cứ cưng nó hoài làm
nó hư, để các dì lại đổ lỗi cho tôi.
Bà Tulliver đúng là mẫu người hòa nhã, giỏi chịu đựng chẳng một
tiếng rên la dầu là lúc sanh con, hay trong bất cứ cảnh ngộ nào. Từ thuở
còn nằm nôi mãi tới giờ, bà vẫn khỏe mạnh, tươi tỉnh, mập mạp và ít chịu
suy nghĩ nhiều. Nói chung, bà là ngôi sao của gia đình bà vì cả duyên sắc
và tính tình khả ái. Tuy nhiên, chất sữa và những gì ngọt lịm không phải là
những thứ có thể giữ được lâu, bởi vì một khi nó đã hơi chua thì rất có hại

https://thuviensach.vn

cho những chiếc dạ dày còn non trẻ. Tôi thường tự hỏi, chẳng biết những
người đàn bà hiền dịu và khả ái đó, với mái tóc vàng hoe và nét mặt đôi
chút ngây ngô, sẽ phải làm sao để luôn giữ được vẻ thản nhiên, một khi con
của họ cả gái lần trai đều đã quá lớn đệ tự hoà nhập với đời. Theo tôi, có lẽ
họ sẽ càng la rầy quở trách yếu ớt hơn trong khi cứ phải âu sầu nhiều thêm
nữa.

https://thuviensach.vn

DÒNG SÔNG TUỔI DẠI
George Eliot
www.dtv-ebook.com
Chương 3
NGƯỜI ĐÀN ÔNG THANH NHÃ VỚI CHIẾC CÀ vạt to bản và
ngực áo nhún tàng ong, tỏ ra thích thú trong khi cụng ly rượu mạnh pha
nước lã với người bạn tốt Tulliver, chính là ông Riley – một nhân vật có địa
vị trong xã hội, da mặt màu vàng nghệ, hai bàn tay đầy đặn. Về trình độ
học vấn, ông đã vượt trên mức cần thiết của một người hành nghề hỗ giá
viên, tuy thế ông vẫn luôn luôn niềm nở đối với những người quen tuy ở
chốn quê mùa nhưng lúc nào cũng tỏ ra hiếu khách. Nói tới những người
này, ông Riley thường nhún nhường gọi họ là «bạn học ngày xưa».
N
Câu chuyện đã đi tới chỗ ngừng nghỉ. Không phải là chẳng có một lý
do đặc biệt nào đã khiến ông Tulliver không lập lại thêm một lần thứ bảy về
những lời bắt bẽ của ông Riley cho Dix, và thế là lão Wakem bị một vố
nặng trong đời, bây giờ giữa lúc vụ cái đập nước đã được phân xử, cũng
như đã chẳng bao giờ xảy ra được những vụ tranh chấp về mực nước thấp
cao... nếu mọi người cứ vẫn là mình và nếu lão Harry đã không tạo nên cái
đám thầy kiện. Nhìn toàn diện, ông Tulliver đúng là mẫu người bảo thủ, tuy
nhiên, trên một hai khía cạnh nào đó, ông đã bắt buộc đi tới chỗ kiện tụng
và đâm ra oán ghét các luật sư mà theo ông, đó chỉ là hạng người, bần tiện
do chính lão Harry dựng lên. Rất tiếc là chẳng ai nói rõ cho ông biết, đó chỉ
là những lề lối làm việc đã có từ xưa, và nón đã nhận được ra như thế hẳn
ông cũng đã nhìn thấy được sự lỗi lầm của riêng mình.
Khác với ngày thường, ly rượu của ông Tulliver hôm nay nặng chất
hơn. Hơn nữa, đối với một kẻ đã có khoảng vài trăm bảng Anh nằm lười ở

https://thuviensach.vn

ngân hàng thì vấn đề cởi mở đối với một người bạn quá nhiều biệt tài
doanh thương đâu phải là chuyện cần suy nghĩ.
Nhưng câu chuyện đập nước vẫn phải được nhắc tới, bởi vì bất cứ lúc
nào vấn đề đó cũng có thể được đặt ra trở lại, cùng một khía cạnh và dưới
một hình thái y hệt như trước. Vả lại, còn một số vấn đề khác nữa, vô cùng
cấp bách mà ông phải nhờ tới cao kiến của người bạn Riley. Chính vì vậy
mà ông đã im lặng một lúc sau khi đã uống hết ngụm rượu cuối cùng ngồi
chà xát mãi hai tay vào gối với vẻ suy tư. Ông không phải là người có thể
chuyển ý thật mau từ chuyện này sang chuyện khác. Nhưng ông vẫn
thường chán nản bão, cái công việc của trí óc quả là chuyện rắc rối vô
cùng, cũng như khi lái một chiếc xe qua mau là sẽ gặp hậu quả dị thường
ngay. Ông Riley thì không thuộc hạng người này, vẫn điềm tĩnh như
thường. Tại sao lại phải mất bình tĩnh giữa lúc được ngồi ở một nơi ấm
cúng, lại được uống rượu mạnh không tiền?
- Tôi có chuyện này muốn nói...
Cuối cùng rồi ông Tulliver cũng phải nói, thấp giọng hơn thường lệ
trong khi nhìn đăm đăm vào ông bạn.
- Vậy à!
Giọng ông Riley mang âm điệu ân cần. Hai mí mắt dày cộm và đôi
chân mày vòng cung vẫn cứ luôn bất động dầu ở cảnh ngộ nào. Sắc diện im
lìm đó và thói quen lấy một nhúm thuốc để hít hơi trước khi trả lời càng
làm ông trở nên hùng hồn nhiều hơn trước mặt ông Tulliver.
Ông Tulliver tiếp:
- Đây là mot chuyện đặc biệt, chuyện của thằng Tom, con tôi.
Vừa nghe nói đến tên Tom, cô bé Maggie đang ngồi trên chiếc ghế
thấp gần đó, với một quyển sách lớn lật ra trên gối, vội vàng ngước mặt lên.

https://thuviensach.vn

Gần như chẳng có một tiếng động nào bắt cô bé chú tâm giữa lúc đam mê
sách, nhưng chỉ với một tiếng Tom thôi cũng đủ là một hồi còi lanh lãnh
dội bên tai: lập tức cô bé tự đặt vào tình trạng báo động, mắt quắc ngời, y
hệt như một con chó săn vừa đánh hơi vật lạ, sẵn sàng nhảy xổ tới bất cứ gì
có thể đe dọa Tom.
- Tôi định gởi nó tới một trường học mới giữa mùa hè này, nó sắp rời
khỏi cái trường lôi thôi ở Ladyday. Tôi sẽ cho nó nghỉ xã hơi ba tháng rồi
bắt đi học lại ngay tại một trường học nào thật đàng hoàng, để về sau nó có
thể trở thành cừ khôi về chữ nghĩa.
- Đúng thế, ở đời chẳng có gì tốt hơn là học được tới nơi tới chốn.
Ông Riley nói tiếp với giọng lễ phép hơn:
- Tuy vậy, nếu muốn trở thành chủ nhân một nhà máy xay hay một
nông gia tài giỏi, thiết tưởng trường học cũng chẳng giúp ích gì được bao
nhiêu.
Ông Tulliver nghiêng đầu qua một bên:
- Ông nói phải, nhưng tôi không có ý để thằng Tom làm chủ nhà máy
hay nhà nông. Nếu tôi cho nó học để trở thành chủ nhà máy hay nông gia
thì thế nào nó cũng mơ tưởng... tới cái ngày nó sẽ lấy cái nhà máy xay này
và đất cát ở đây, mà như vậy thì có khác nào là đã tới lúc tôi phải nghĩ đến
chuyện nằm yên một chỗ, chờ lúc qua đời. Ái chà, tôi đã thấy đám con trai
của người ta như vậy rồi. Không được đâu, tôi chỉ có thể cỡi áo ngoài ra
trước khi đi ngủ thôi. Tôi muốn cho thằng Tom học thật giỏi để lo chuyện
buôn bán, làm ăn, để nó có thể tự xây dựng lấy một mái nhà, chớ không
phải để nó tống cổ tôi ra khỏi nhà tôi. Chuyện đó có thể xảy ra chỉ khi nào
tôi đã đi theo ông theo bà kìa. Chưa mất hết răng là tôi vẫn cứ còn ăn thịt.
Hiển nhiên, đó chính là chủ điểm của ông Tulliver, một thứ gây xúc
động mạnh đã khiến ông nói luôn một hơi dài, lại còn biết đặt cả vấn đề
https://thuviensach.vn

trọng tâm trong câu chuyện. Và cũng chính vì thế mà sau mấy phút đã
ngừng nói, ông vẫn còn tỏ ra hăm hở, thỉnh thoảng lại nghoẹo đầu hết bên
này sang bên kia, và bật lên những tiếng «ái chà».
Những dấu hiệu gần như giận tức của người cha khi đặt vấn đề Tom
có thể tống cổ ông ra khỏi cửa không thoát qua khỏi sự chú ý bén nhạy của
Maggie. Làm gì có chuyện đó xảy ra, cô bé vừa nghĩ thế vừa nhảy dựng lên
khỏi ghế, quên mất quyển sách dày đang nằm trên đầu gối, khiến nó rơi
xuống với một tiếng động nặng nề. Nhưng chẳng lý gì tới quyển sách, cô bé
chạy vụt tới, ôm chầm lấy gối cha, miệng méo xệch đi với giọng pha lẫn
chút bất bình:
- Ba, anh Tom nhất định không bao giờ xấu tệ với ba đâu. Con biết
anh không thể nào như vậy được.
Trong khi ông Riley khòm xuống nhấc quyển sách lên và lật xem, ông
Tulliver vừa cười dịu, vừa xoa lưng đứa gái cưng, rồi kéo cả hai bàn tay
của con đặt lên gối mình:
- Sao? Bộ không ai được nói động tới thằng Tom hả?
Ông nheo mắt nhìn Maggie rồi quay sang ông Riley, hạ thấp giọng,
làm như Maggie không nghe được gì cả:
- Ông thấy chưa, nó biết là mình đang bàn một chuyện chưa bao giờ
bàn tới rõ ràng như vậy cả. Có nghe nó đọc mới biết, nó đọc trôi chảy làm
như đã biết đâu trước hết rồi. Lúc nào cũng coi sách! Nhưng chắc là không
hay đâu...
Giọng ông bỗng buồn buồn:
- Đàn bà con gái thì không nên quá thông minh, nhiều rắc rối về sau.
Nhưng có điều đáng nói là nó đọc sách rất nhiều và biết được nhiều chuyện
mà lắm người đã lớn vẫn không biết.

https://thuviensach.vn

Hai má Maggie ửng đỏ lên với lời khen tặng của cha, và cô bé nghĩ
mau rằng bây giờ chắc ông Riley cũng đã phải phục mình, bởi vì trước đó
ông ta chẳng một mảy may nào chú ý đến sự có mặt của cô.
Từ nãy giờ, ông Riley vẫn tiếp tục lật từng trang sách nên Maggie
không thể hiểu được ông ta đang nghĩ gì với hai hàng chân mày vòng cung
cao nghệu đó. Bây giờ, ông ta đã nhìn thẳng vào cô và bảo:
- Lại đây, cô bé! Lại đây và nói cho tôi nghe cô đã đọc được những gì
nào! À, có hình ảnh đây, cô có biết hình gì không?
Mặt càng đỏ sậm hơn, nhưng Maggie khong một chút ngập ngừng,
bước thẳng tới bên cạnh ông Riley, vừa nhìn vào sách vừa hất bờm tóc lên:
- Đây nè, để tôi nói ông nghe. Tấm hình này đáng sợ lắm, nhưng tôi
cứ xem đi xem lại hoài. Bà lão này là phù thủy – mấy người kia ném bà ta
xuống nước để xem có thật bà là phù thủy không, nếu bà ta biết lội thì mới
đúng là phù thủy, nhưng nếu bà ta chết chìm – ông biết không – thì bà ta vô
tội, không phải là phù thủy. Cuối cùng, bà ta chỉ là một kẻ đáng thương.
Nhưng tới chừng đó thì còn làm gì được nữa, bà ta đã chết đuối rồi. Tôi
nghĩ chỉ còn một cách là bà ta lên Thiên Đàng để Chúa đến bù cho. Còn cái
ông thợ rèn đứng chống nạnh này, ổng đang cười, đáng sợ lắm – ồ, xấu xí
ghê chưa? – cho ông biết, chính ông ta mới là con quỷ chánh cống (tới đây,
giọng Maggie cất cao hơn và cố nhấn mạnh) chớ không phải là thợ rèn đâu.
Mấy con quỉ thường giả làm người nhưng chỉ là hạng người hung dữ thôi,
họ đi tới đâu là cũng bắt người ta phải làm những chuyện hung dữ giống y
như họ. Quỉ phải giả làm người vì nếu để người ta biết nó là quỉ thì ai cũng
chạy trốn hết, làm sao bắt được người ta phải làm theo ý mình.
Ông Tulliver không khỏi kinh ngạc trước những lời biện luận của con.
Ông ngẩn người giây lát rồi hỏi mau:
- Cuốn sách của con nhỏ là loại gì vậy, ông Riley?

https://thuviensach.vn

- «Câu chuyện của quỷ», tác giả là Daniel Defoe; không đúng là loại
sách dành cho con gái. Làm thế nào mà tủ sách của ông lại có quyển này,
bạn Tulliver?
Tự ái bị tổn thương Maggie xịu mặt, trong khi người cha đáp:
- Tôi mua nó ở Partridge. Ở đó, tất cả sách đều giống nhau - ông thấy
không, đóng bìa thật đẹp - tôi cứ tưởng như vậy là sách quý. Tôi cũng có
cuốn «Sống thanh bạch, chết tinh khiết» của Jeremy Taylor, chúa nhật nào
tôi cũng đọc. (Ông Tulliver tự cảm thấy mình cũng có liên hệ phần nào với
đại văn hào này, bởi vì tên của ông ta cũng là Jeremy.) Ngoài ra, còn một số
sách khác, phần nhiều nói về giáo lý – tất cả đều đóng bìa tốt như nhau nên
tôi cứ tưởng cùng một loại. Cứ coi ở bề ngoài là hỏng bét. Thế giới này
càng ngày càng rắc rối.
Vừa vỗ nhẹ lên đầu Maggie, ông Riley vừa lấy giọng khuyên răn:
- Cháu nên dẹp cuốn này đi, đọc mấy cuốn khác bổ ích hơn. Chắc
cháu có loại sách bổ ích chớ?
Maggie hơi tươi lại với ý định cho biết là mình cũng đã từng đọc qua
nhiều loại sách khác nhau.
- Dạ có chớ. Tôi cũng biết cuốn này không nên đọc – nhưng tôi thích
xem hình... để tự mình giải thích theo ý mình. Tôi có đọc «Ngụ ngôn của
Aesop» và một cuốn nói về giống đại thử, với cuốn «Cuộc hành hương»...
Ông Riley khen:
- Tốt lắm, không có quyển nào hơn được.
Maggie gần như reo lên với giọng đắc thắng:

https://thuviensach.vn

- Nhưng ở trong đó cũng nói nhiều về chuyện quỉ. Để tôi chỉ ông xem
hình còn quỉ thật ra sao, trong khi nó chống lại người của Thiên Chúa.
Cô bé chạy mau tới góc phòng nhảy phóc lên một chiếc ghế, vói lấy từ
kệ xuống một quyển sờn rách của Bunyan. Rồi không chút ngập ngừng, cô
bé lật đúng ngay nơi có bức ảnh mà cô vừa nói.
Vừa chạy trở lại chỗ ông Riley, cô bé vừa reo:
- Nó đây nè. Anh Tom đã tô màu nó giùm tôi vào kỳ nghỉ lễ vừa rồi cả người đều đen thui, ông biết không, hai con mắt đỏ rực... như lửa, bởi vì
trong nó đều toàn là lửa... chiếu ra con mắt.
- Đi, đi!
Ông Tulliver bỗng gắt lên, bởi cảm thấy khó chịu vì sự mô tả hình
dáng mà ông cho là của kẻ có đủ sức mạnh để tạo nên những ông thầy kiện.
- Xếp sách lại, không được nói tới chuyện đó nữa. Đúng như tôi nói
con nhỏ chỉ học được trong sách những chuyện hư xấu hơn là điều tốt. Đi,
đi mau, ra ngoài với má đi!
Maggie xếp ập quyển sách lại với thái độ bực tức, nhưng lại không
chịu ra ngoài mà chỉ sa vào một góc tối phía sau ghế của cha để tưng tiu
một con búp bê mà cô yêu mến hơn ai hết trong khi vắng mặt Tom.
Thấy đã vắng bóng Maggie, ông Tulliver thở dài:
- Ông có từng nghe như vậy bao giờ chưa? Tội nghiệp... nhưng nếu nó
là con trai, chắc chắn nó sẽ không chịu thua đám thầy kiện đâu. Kể cũng lạ
(tới đây ông hạ giọng) tôi lấy má nó là vì lúc đó, bà đâu có tin ranh như
vậy, một người đàn bà thật tốt, gia đình cũng không phải hạng thường. Có
điều một người đàn bà như vậy cứ phải nuôi lũ con trai khờ khạo với đám

https://thuviensach.vn

con gái quá khôn lanh cho tới khi trái đất này chổng ngược lên. Thật là rắc
rối.
Dáng vẻ nghiêm trọng của ông Riley từ từ tan biến. Ông lắc lắc ly
rượu trước khi lên tiếng:
- Nhưng con trai của ông có khờ khào gì đâu. Lần ghé đây mới rồi, tôi
có gặp cháu đang lo làm mấy món đồ câu cá, trông thành thạo lắm.
- Thú thật, nó cũng không phải đần độn gì lắm – nó đã biết qua ít
nhiều các chuyện bên ngoài, nghĩ là không quá tệ. Nhưng nó chậm ăn chậm
nói, còn đọc sách thì ngập ngừng, ngập ngửi, đánh vần sai, họ nói với tôi
mà, lại còn nhút nhát nữa. Chẳng bao giờ ông nghe nó nói được một
chuyện gì có đầu có đuôi như con em nó. Đó, vì vậy mà tôi muốn nó phải
học ở một trường nào cho xứng đáng để ăn nói chững chạc, viết lách đàng
hoàng không thua sút một ai...
Ông Tulliver hớp một ngụm rượu, nuốt từ từ, và lắc đầu thiểu não.
Ông Riley nhẹ nhàng:
- Ông nói đúng. Thà tốn thêm một hoặc hai trăm để lo chuyện học cho
con, còn hơn là để nó ra sao cũng phải giải quyết như ông, đã vậy lại phải
còn khốn đốn với một đàn con gái.
Không để tình cảm bị chi phối về việc ông Riley chẳng có tiền dư, ông
Tulliver bám dính vào hướng nhắm từ đầu:
- Ông có biết một trường nào để thằng Tom tới học không?
Trước khi trả lời, ông Riley nhắm một hớp rượu và cứ để mặc cho bạn
hồi hộp đợi.

https://thuviensach.vn

- Tôi biết một chỗ rất xứng đáng cho bất cứ người nào có sẵn tiền
đúng theo ý của ông. Sự thật tôi không muốn khuyên bất cứ ông bạn nào
của mình gởi con tới học tại một trường thông thường như bao nhiêu
trường khác, nếu họ có thể làm khá hơn. Nhưng nếu ai muốn cho con trai
mình có học thức cao, thông suốt mọi việc, được học với một ông thầy
thuộc vào hàng đệ nhứt danh sư – và luôn luôn có ông thầy này kèm bên
cạnh – thì tôi sẽ giới thiệu cho. Thật tình, tôi cũng không muốn bạ ai cũng
giới thiệu này vì biết đâ...